Wyszukiwanie
Przedsiębiorcy planując budowę zakładu, rozbudowę produkcji lub zakup nowej linii technologicznej zazwyczaj w pierwszej kolejności szukają dostępnych dotacji. Tymczasem inwestycja może uzyskać publiczne wsparcie również w zupełnie innej formie – poprzez zwolnienie z podatku dochodowego w ramach Polskiej Strefy Inwestycji (PSI).
To rozwiązanie jest szczególnie interesujące z jednego powodu. Maksymalna wartość zwolnienia podatkowego może być zbliżona do potencjalnej dotacji. W przypadku dotacji inwestycyjnych udzielanych w formule regionalnej pomocy inwestycyjnej podstawą wyliczenia maksymalnego wsparcia jest ten sam mechanizm, który stosowany jest w PSI. Czyli wartość zwolnienia podatkowego liczona jest według tej samej logiki, która wyznacza potencjalny poziom dotacji inwestycyjnej: od wartości kosztów kwalifikowanych i dopuszczalnej intensywności pomocy właściwej dla lokalizacji i przedsiębiorcy.
PSI zastąpiła wcześniejszy model, w którym zwolnienia podatkowe były w dużej mierze związane z lokalizacją inwestycji na terenach specjalnych stref ekonomicznych.
Dziś możliwość uzyskania decyzji o wsparciu obejmuje co do zasady teren całego kraju. Sam fakt realizacji inwestycji w Polsce nie wystarcza jednak do uzyskania zwolnienia. Przedsiębiorca oraz projekt muszą spełnić warunki wynikające z ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1162 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2022 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej niektórym przedsiębiorcom na realizację nowych inwestycji (Dz.U. z 2022 r. poz. 2861; tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 108 ze zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem PSI”.
Podstawą korzystania ze zwolnienia jest decyzja o wsparciu.
Dochód osiągany z działalności gospodarczej prowadzonej w ramach inwestycji określonej w decyzji może następnie korzystać ze zwolnienia z CIT albo PIT, aż do wysokości przysługującego przedsiębiorcy limitu pomocy.
Projekt musi stanowić nową inwestycję w rozumieniu przepisów o regionalnej pomocy inwestycyjnej, czyli ustawy o wspieraniu nowych inwestycji i rozporządzenia PSI, które odwołują się do definicji z rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (tzw. GBER). Może ona polegać m.in. na:
To oznacza, że PSI może być atrakcyjna nie tylko dla przedsiębiorstwa budującego nową fabrykę od podstaw, ale również dla firmy rozwijającej istniejący zakład.
Nowa hala, kolejna linia produkcyjna, automatyzacja procesu czy wdrożenie nowej technologii mogą więc potencjalnie kwalifikować się do wsparcia – pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów.
W przypadku dużych przedsiębiorstw należy dodatkowo zwracać uwagę na lokalizację inwestycji. Na części lepiej rozwiniętych obszarów regionalna pomoc inwestycyjna dla dużego przedsiębiorstwa może być ograniczona do inwestycji początkowej na rzecz nowej działalności gospodarczej, co istotnie zawęża możliwość finansowania zwykłej rozbudowy istniejącej działalności. Wynika to z reguł regionalnej pomocy inwestycyjnej i mapy pomocy regionalnej.
Nie każda branża może korzystać ze wsparcia. Rozporządzenie PSI (§ 2) określa katalog działalności wyłączonych. Ograniczenia dotyczą m.in. części działalności handlowej i usługowej, sektora finansowego, nieruchomości, określonych rodzajów działalności regulowanej oraz części działalności objętych wyłączeniami wynikającymi z unijnych zasad regionalnej pomocy inwestycyjnej.
Jednym z podstawowych warunków PSI jest spełnienie kryterium ilościowego, czyli osiągnięcie minimalnej wartości kosztów kwalifikowanych.
Próg nie jest taki sam dla każdej inwestycji. Zależy m.in. od poziomu bezrobocia w powiecie, w którym realizowany jest projekt. Bazowe poziomy kosztów są znacząco obniżane dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw oraz w innych przypadkach wskazanych w rozporządzeniu PSI (§ 4).
Przykładowo w powiatach o najniższym poziomie bezrobocia podstawowy próg dla dużego przedsiębiorstwa może wynosić 100 mln zł (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PSI). W innych lokalizacjach oraz dla mniejszych przedsiębiorców wymagany poziom inwestycji może być wielokrotnie niższy.
Oprócz minimalnej wartości projektu inwestycja musi spełnić kryteria jakościowe.
Dotyczą one cech przedsięwzięcia związanych m.in. z jego wpływem na rozwój gospodarczy i społeczny, jakością zatrudnienia, współpracą z otoczeniem, automatyzacją, robotyzacją czy działaniami wpisującymi się w transformację i zrównoważony rozwój. Rozporządzenie PSI określa (§ 3 i załącznik nr 1) zarówno katalog kryteriów, jak i minimalną liczbę kryteriów wymaganych do spełnienia w zależności od lokalizacji inwestycji.
W odróżnieniu od konkursów dotacyjnych spełnienie kryteriów nie oznacza rywalizacji z innymi przedsiębiorcami o ograniczony budżet – inwestycja musi osiągnąć wymagane parametry.
Maksymalna wartość zwolnienia wynika przede wszystkim z: kosztów kwalifikowanych i intensywności regionalnej pomocy inwestycyjnej.
Źródło: opracowanie własne na podstawie rozporządzenia PSI oraz Mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027. Przykład poglądowy; stan prawny na październik 2026 r.
Intensywność określa mapa pomocy regionalnej obowiązująca na lata 2022–2027 (zatwierdzona przez Komisję Europejską). Jej poziom zależy od lokalizacji projektu. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw – możliwe jest dodatkowe zwiększenie intensywności odpowiednio o 20 i 10 punktów procentowych.
Źródło: opracowanie własne na podstawie Mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027 (z uwzględnieniem zmian obowiązujących w latach 2025–2027 dla Poznania i Wrocławia) oraz zasad określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014 (GBER).
To prawdopodobnie najważniejsze ograniczenie PSI. Żeby wykorzystać zwolnienie, przedsiębiorstwo musi osiągać dochód z działalności objętej decyzją o wsparciu. Dlatego przy ocenie PSI nie wystarczy przygotować budżetu inwestycji.
Potrzebny jest również model podatkowy, pokazujący przyszłą rentowność działalności i możliwość wykorzystania limitu w okresie obowiązywania decyzji.
To właśnie tutaj atrakcyjność PSI może być bardzo różna dla poszczególnych przedsiębiorstw.
Dla firmy rentownej – niezwykle wysoka.
Dla przedsiębiorstwa, które przez wiele lat będzie generować stratę albo niewielki dochód – znacznie mniejsza.
Przy dużym limicie pomocy kluczowe staje się więc nie tylko pytanie, ile zwolnienia firma może otrzymać, ale czy w okresie obowiązywania decyzji wygeneruje wystarczający dochód, aby je wykorzystać.
Źródło: opracowanie własne na podstawie rozporządzenia PSI oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (stawka 19%). Wyliczenia mają charakter poglądowy.
Zanim przedsiębiorstwo rozpocznie inwestycję. To jedna z najważniejszych zasad regionalnej pomocy inwestycyjnej.
Pomoc musi wywoływać efekt zachęty. W praktyce oznacza to konieczność złożenia wniosku przed rozpoczęciem prac nad projektem w rozumieniu przepisów pomocy publicznej. Zbyt wczesne rozpoczęcie robót albo podjęcie wiążącego zobowiązania dotyczącego zasadniczego elementu inwestycji może spowodować utratę możliwości uzyskania wsparcia.
Źródło: opracowanie własne na podstawie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji oraz rozporządzenia PSI.
PSI może być bardzo wartościową pomocą, ale nie finansuje nakładów w momencie ich ponoszenia. Firma musi najpierw sfinansować zakup maszyn, budowę zakładu czy uruchomienie linii technologicznej.
Najlepiej spojrzeć na oba instrumenty nie jak na konkurencyjne produkty, lecz jak na dwa różne sposoby wykorzystania regionalnej pomocy inwestycyjnej.
Dotacja i PSI mogą mieć podobną maksymalną wartość pomocy, ale z punktu widzenia finansowania inwestycji działają zupełnie inaczej. Dotacja zapewnia bezpośredni dopływ środków. PSI pozwala natomiast zatrzymać w przedsiębiorstwie podatek, który w normalnych warunkach należałoby odprowadzić do fiskusa.
Dlatego dotacja może być korzystniejsza dla firmy potrzebującej kapitału na realizację projektu, podczas gdy PSI jest szczególnie atrakcyjna dla przedsiębiorstwa rentownego, które ma już zapewnione finansowanie inwestycji.
Nie zawsze trzeba jednak wybierać jeden instrument. W określonych przypadkach możliwe jest łączenie różnych form pomocy, przy zachowaniu zasad kumulacji i maksymalnej intensywności wsparcia.
Źródło: opracowanie własne na podstawie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji, rozporządzenia PSI oraz zasad regionalnej pomocy inwestycyjnej (GBER).
Polska Strefa Inwestycji jest jednym z tych instrumentów, które przedsiębiorcy mogą łatwo przeoczyć, ponieważ nie pojawia się jako kolejny „nabór o dotację”. Tymczasem ekonomiczna wartość zwolnienia może być bardzo wysoka.
W przypadku inwestycji objętych regionalną pomocą inwestycyjną limit PSI może odpowiadać potencjalnej wartości dotacji obliczonej przy tej samej intensywności pomocy. Różnica polega przede wszystkim na sposobie uzyskania korzyści.
Dotacja to pieniądze, które wpływają do firmy.
PSI to pieniądze, które zostają w firmie, zamiast trafić do fiskusa.
Dla przedsiębiorstwa, które posiada finansowanie inwestycji i będzie osiągało odpowiednio wysoki dochód, ta druga forma może być niezwykle atrakcyjna.
Co w planach? Artykuł opisuje stan prawny obowiązujący w październiku 2026 r. Trwają jednak prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu nowych inwestycji – projekt przyjęła Rada Ministrów 29 września 2026 r., a jego zasadnicza część ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., czyli wraz z zakończeniem funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych. Według projektu decyzje o wsparciu mają obowiązywać do 20 lat we wszystkich regionach (obecnie 12–15 lat), zwolnienie z podatku ma obejmować szerzej dochód z reinwestycji, a przy decyzjach o najwyższej wartości pomocy ma być wymagana opinia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Planowane jest też uruchomienie elektronicznej platformy PSI (ePSI) oraz zmiana warunków zatrudnieniowych dla inwestycji kapitałochłonnych. Nie można wykluczyć, że zmianom ustawy będą towarzyszyć zmiany rozporządzenia PSI. Są to na razie wyłącznie plany – ich ostateczny kształt może się różnić od projektu, dlatego decyzje inwestycyjne warto opierać na przepisach obowiązujących w dniu składania wniosku.
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej, ani rekomendacji finansowej lub inwestycyjnej. Przedstawione informacje są ogólne i wymagają indywidualnej analizy konkretnego przypadku. Opierają się na przepisach obowiązujących na dzień publikacji (październik 2026 r.), które mogą ulec zmianie.
Nasz ekspert
Tomasz Wypych
Senior EU Grants Consultant, Leyton Poland
Ekspert z wieloletnim doświadczeniem w pozyskiwaniu dofinansowania oraz rozliczaniu projektów inwestycyjnych, B+R i środowiskowych. Wyspecjalizowany w analizie opłacalności i efektywności inwestycji, analizie finansowej i ekonomicznej. W pracy łączy perspektywę konsultanta, project managera i eksperta oceniającego wnioski. Magister inżynier zarządzania rozwojem i konsultingu. Absolwent studiów podyplomowych z psychologii zachowań społecznych oraz Studium Retoryki UJ. Certyfikowany Kierownik Projektów PRINCE2.
Materiały zamieszczone w serwisie Energia Transformacji mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią opinii prawnej ani doradztwa prawnego lub inwestycyjnego. Wszelkie treści dotyczące regulacji prawnych są aktualne na dzień ich publikacji/aktualizacji i nie przedstawiają oceny podlegania lub niepodlegania przez użytkowników serwisu obowiązkom z nich wynikających. Ocena taka powinna być dokonana przez podmiot zobowiązany w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Wszystkie treści zamieszczone w serwisie są wyrazem oceny autorów w dniu publikacji i mogą ulec zmianie. Żadna część, ani całość materiałów nie może być powielana i rozpowszechniania w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób bez uprzedniej pisemnej zgody PKO Banku Polskiego.
