Miliony na zieloną transformację miast i gmin. Rusza nowy program wsparcia dla samorządów

Rusza nowy program wsparcia finansowego, z którego środki trafią bezpośrednio do miast i gmin na realizację projektów z zakresu błękitno- zielonej infrastruktury, zwiększania retencji wody oraz adaptacji obszarów zurbanizowanych do zmian klimatycznych. Inicjatywa ta ma pomóc lokalnym władzom w walce z miejskimi wyspami ciepła oraz skutkami gwałtownych opadów.

W obliczu postępujących zmian klimatu i narastających wyzwań środowiskowych tradycyjne podejście do infrastruktury miejskiej staje się niewystarczające. Dobre zarządzanie przestrzenią wymaga dziś od samorządów wdrażania rozwiązań, które łączą ochronę środowiska z podnoszeniem jakości życia mieszkańców. Nowo uruchomiony program stanowi odpowiedź na te potrzeby, oferując stabilne źródło finansowania dla projektów zastępujących beton naturalnymi ekosystemami.

Na co można przeznaczyć środki?

Katalog przedsięwzięć kwalifikujących się do wsparcia został skonstruowany tak, aby promować kompleksowe podejście do gospodarki wodnej i terenów zielonych w miastach.

Dofinansowanie można przeznaczyć m.in. na:

• Rozszczelnianie nawierzchni: Usuwanie betonowych i asfaltowych pokryć na rzecz przepuszczalnych materiałów, co umożliwia naturalną infiltrację wód opadowych do gruntu.
• Systemy małej i dużej retencji: Budowę otwartych i zamkniętych zbiorników retencyjnych, ogrody deszczowe, niecki oraz stawy filtracyjne zatrzymujące wodę w miejscu jej opadu.
• Zazielenianie przestrzeni publicznych: Tworzenie nowych parków, skwerów, parków kieszonkowych oraz nasadzenia drzew i krzewów o wysokiej odporności na trudne warunki miejskie.
• Zielone dachy i fasady: Wdrażanie rozwiązań z zakresu zielonej architektury na budynkach użyteczności publicznej, wspomagających izolację termiczną i wyciszenie obiektów.
• Ochronę i odtwarzanie biologiczne: Rewitalizację lokalnych cieków wodnych, terenów podmokłych oraz tworzenie korytarzy ekologicznych zwiększających bioróżnorodność.

Wysoki poziom wsparcia dla budżetów JST

Program został zaprojektowany z myślą o odciążeniu budżetów Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST), które często borykają się z brakiem wkładu własnego na duże inwestycje środowiskowe.

Kluczowe założenia finansowe obejmują:

• Wysoki poziom dofinansowania: Dotacje mogą pokryć od 70% do nawet 85% kosztów kwalifikowanych realizowanego projektu.
• Szeroki krąg beneficjentów: O środki ubiegać się mogą gminy miejskie, wiejskie, miejsko-wiejskie, powiaty oraz ich związki i stowarzyszenia.
• Łączenie finansowania: W wybranych przypadkach istnieje możliwość uzupełnienia wkładu własnego za pomocą preferencyjnych pożyczek ze środków wojewódzkich lub narodowych funduszy ochrony środowiska.

Dlaczego zielone inwestycje to opłacalny krok dla samorządu?

Realizacja projektów opartych na przyrodzie (Nature-based Solutions) przynosi samorządom wymierne korzyści ekonomiczne i społeczne. Zatrzymanie wód opadowych w miejscu opadu odciąża przeciążone miejskie sieci kanalizacji deszczowej, redukując ryzyko kosztownych podtopień i miejskich powodzi błyskawicznych.

Dodatkowo rozbudowa terenów zielonych obniża temperaturę w centrach miast podczas fal upałów, poprawia jakość powietrza i tworzy estetyczne przestrzenie sprzyjające integracji mieszkańców.

Jak i kiedy składać wnioski?

Nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym lub dedykowanych rundach aplikacyjnych za pośrednictwem dedykowanego generatora wniosków.

Aby skutecznie ubiegać się o środki, samorządy zobowiązane są do przedstawienia:

• Kompleksowego planu adaptacji do zmian klimatu lub koncepcji rozwoju zielono-błękitnej infrastruktury.
• Dokumentacji technicznej potwierdzającej wskaźniki retencyjne i ekologiczne planowanej inwestycji.
• Harmonogramu rzeczowo-finansowego zapewniającego sprawną realizację prac.

Szczegółowe wytyczne, zasady oceny wniosków oraz wzory dokumentacji dostępne są na stronach instytucji zarządzających programem: Bądź przed innymi i poznaj planowane obszary wsparcia i nabory w ramach Programu: Zielona Transformacja | EEA and Norway Grants Poland, Green Transition | EEA and Norway Grants Poland.

Autor: Joanna Kotowicz, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG PKO, Bank Polski