Nowe nabory z Funduszy Norweskich. Miliony na zrównoważony rozwój miast, innowacje i kulturę

To potężny zastrzyk finansowy zorientowany na transformację cyfrową i ekologiczną, wzmocnienie odporności miast i współpracę międzynarodową. Poniżej przedstawiamy ogólne zasady mechanizmu oraz kluczowe szczegóły nowo ogłoszonych konkursów.

Fundusze Norweskie oraz Mechanizm Finansowy EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego) to bezzwrotna pomoc finansowa oferowana przez trzy państwa zrzeszone w EFTA: Norwegię, Islandię i Liechtenstein. Wsparcie to jest przyznawane wybranym państwom Unii Europejskiej, w tym Polsce, w zamian za to, że kraje darczyńców mogą korzystać z dostępu do rozszerzonego rynku wewnętrznego UE. W ramach nowej edycji Funduszy na lata 2021-2028 przewidziano wielomilionowe alokacje na programy pobudzające rozwój lokalny, innowacje oraz kulturę. Pierwsze nabory ruszają w 2026 roku. Należy zaznaczyć, że okres kwalifikowalności kosztów w obecnej edycji obejmuje czas od 24 kwietnia 2025 r. i potrwa aż do 30 kwietnia 2031 r.

Zrównoważone miasto (Sustainable City)

• Opis: Konkurs należący do Programu Rozwój Lokalny, skoncentrowany na pobudzeniu zrównoważonego rozwoju i poprawie funkcjonowania wybranych, mniejszych miast. Inicjatywy muszą obowiązkowo obejmować rozwój w obszarze instytucjonalnym. Należy również opisać oczekiwane obszary współpracy z zagraniczną gminą z Norwegii i zarezerwować na ten cel część finansowania w budżecie.
• Terminy: Nabór dokumentów trwa od 23 października 2026 r. do 22 stycznia 2027 r.
• Budżet: Całkowity budżet naboru wynosi 314,5 mln zł. Poszczególne miasta ubiegają się o dofinansowanie w kwocie od 8 485 200 zł do 14 849 100 zł, co stanowi równowartość około 2– 3,5 mln euro na pojedynczy projekt.
• Wymagania: Konkurs jest ograniczony wyłącznie do ośrodków miejskich wymienionych w państwowych rekomendacjach dotyczących mniejszych miast. Projekt objęty jest dofinansowaniem wynoszącym 100% kosztów bezpośrednich i jest wolny od limitów pomocy publicznej. W danym naborze każde uprawnione miasto może złożyć tylko jeden, podpisany elektronicznie wniosek (np. poprzez ePUAP).
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/local-development/calls/sustainable-city-call

Inteligentne miasto (Smart City)

• Opis: Nabór wspierający adaptację nowoczesnych rozwiązań zgodnych z ideą Smart City 4.0. Projekty mają skupiać się na nowoczesnych technologiach cyfrowych, ale też polepszeniu zarządzania danymi komunalnymi i mocniejszym włączaniu lokalnej ludności w miejskie procesy decyzyjne. Niezbędne jest zawarcie przynajmniej jednego obszaru tematycznego z kategorii Smart City.
• Terminy: Od 23 października 2026 r. do 22 stycznia 2027 r.
• Budżet: Suma środków zaplanowanych do podziału opiewa na 199,6 mln zł. Wartość dofinansowania przyznawanego jednemu miastu mieści się w granicach od 12,7 mln zł (3 mln euro) do 21,2 mln zł (5 mln euro).
• Wymagania: Startować w konkursie mogą wyłącznie 32 wskazane miasta, będące w Polsce dużymi metropoliami bądź aglomeracjami krajowymi. Finansowanie stanowi aż 100% kwalifikowalnych inwestycji, z czym wiąże się brak wymagania obowiązkowego wkładu własnego dla miast.
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/local-development/calls/smart-city-call

 Odporne miasto (Resilient City)

• Opis: Program promujący projekty, których głównym celem jest profilaktyka i uodparnianie miejskich systemów na ewentualne sytuacje o charakterze kryzysowym – np. uwarunkowane czynnikami naturalnymi, militarnymi czy technologicznymi. Zakres realizowanego wniosku musi obligatoryjnie odnosić się do obszaru integralności informacyjnej (takiej jak walka ze zjawiskami dezinformacji). Projekt może przykładowo finansować wczesne systemy alarmowania i zasilanie awaryjne dla infrastruktury.
• Terminy: Zgłoszenia samorządowe przyjmowane są w oknie naboru od 23 października 2026 r. do 22 stycznia 2027 r.
• Budżet: Analogicznie do obszaru Smart City, do podziału przewidziano fundęsz rzędu 199,6 mln zł. Ramy dotacyjne to od ok. 12,7 mln zł do ponad 21,2 mln zł na jeden projekt.
• Wymagania: O wsparcie rywalizować mogą zdefiniowane dla Polski 32 jednostki ze statusami metropolii oraz krajowych aglomeracji miejskich. Również tutaj program oferuje sfinansowanie 100% nakładów oraz zachęca do tworzenia lokalnych partnerstw lub angażowania partnerów z obszaru Skandynawii.
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/local-development/calls/resilient-city-call

 Rewitalizacja i zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym

• Opis: Część strukturalna Programu "Kultura" dedykowana odnowie i zagwarantowaniu ochrony zbytków i obiektów kultury. Ocenie będzie podlegał innowacyjny model zarządzania i stałe zaangażowanie lokalnej społeczności w życie odrestaurowanego ośrodka.
• Terminy: Koniec przyjmowania koncepcji zaplanowano na 31 grudnia 2026 r.
• Budżet: Budżet operacyjny naboru osiąga niebagatelną kwotę 64 461 882 euro, czyli 273,5 mln złotych. Uczestnik naboru ma prawo otrzymać dofinansowanie warte od ok. 4,24 mln zł aż do niespełna 14,85 mln zł, co stanowi równowartość od 1 do 3,5 mln euro na realizację pomysłu.
• Wymagania: Działanie zorientowane na długoterminowe oddziaływanie. Ostateczne zakończenie i sprawozdawczość w zrealizowanych zadaniach kulturalnych musi nastąpić nie później niż 30 kwietnia 2031 roku.
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/culture/calls/open-call-proposals-outcome-1-cultural-heritage-revitalised-and-sustainably-managed-strong-local-involvement

 Zwiększenie udziału społeczności w lokalnej scenie artystycznej

• Opis: Drugi profilowy filar Programu Kultura wspomaga mniejsze, interdyscyplinarne koncepcje. Pieniądze wesprą organizacje inicjujące międzynarodowe aktywności kulturalno-artystyczne dla społeczeństwa, w celu likwidowania barier w obcowaniu ze sztuką na terenach oddalonych.
• Terminy: Ostateczny, bezwzględny termin spływania propozycji został wyznaczony na 10 listopada 2026 r. do godz. 23:00.
• Budżet: Alokowana dostępna kwota naboru to w przeliczeniu blisko 14 849 100 zł (3,5 mln euro). Projekty ubiegać się mogą o dotację startującą z poziomu od około 424 tys. zł, po maksymalnie rzędu 2,12 mln zł (od 100 000 do 500 000 euro).
• Wymagania: Program stawia na inicjatywy do maksymalnego trwania 36 miesięcy. Do 95% wartości projektu może być refinansowane, jeśli podmiot zrzeszony to organizacja pozarządowa (NGO). Jednostki sektora publicznego mogą natomiast liczyć na pułap pokrycia do 85% przewidywanych kosztów operacyjnych.
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/culture/calls/call-1-outcome-2-increased-participation-diverse-local-arts-and-culture-scene

Badania Stosowane i Innowacje - POLNORIS

• Opis: Instrument rozwijania pionierskich innowacji prowadzony przy asyście Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Głównym obszarem interwencji funduszu są wspólne, międzynarodowe działania i podniesienie efektywności rozwiązań typu B+R, wymiernie wpływających chociażby na transformację energetyczną i technologiczną.
• Terminy: Rejestrację aplikacji będzie można rozpoczynać 17 września 2026 r. (start godz. 10:00). Zamknięcie panelu do składania wniosków nastąpi 17 grudnia 2026 r. punktualnie o godz. 15:00.
• Budżet: Skumulowana wysokość zarezerwowanych środków przewyższa poziom 70 000 000 euro (prawie 300 mln złotych w przeliczeniu). Dofinansowanie dla przedsiębiorstwa za zawiązane w konkursie prace wynosić będzie pomiędzy 1 mln a 1,75 mln euro.
• Wymagania: Zgłoszenia dokonuje tzw. Konsorcjum, złożone obowiązkowo z przynajmniej jednego przedstawiciela operującego w Rzeczypospolitej Polskiej (może być to innowacyjna firma, start-up lub ośrodek badawczy) w ścisłej asyście jednostki zajmującej się badaniami pochodzącej z krajów darczyńców (Norwegia, Liechtenstein, Islandia). Ważnym czynnikiem gwarantującym poprawność rozliczenia będzie prowadzenie w Polsce faktycznych i ujętych w planie prac B+R (badawczo-rozwojowych) przez okres na maksymalnie 36 miesięcy.
• Link źródłowy: https://eeagrants.org/pl/poland/programmes/applied-research-and-innovation/calls/polnoris

 Zestawienie naborów – Fundusze Norweskie (edycja 2021-2028)

Autor: Joanna Kotowicz, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG, PKO Bank Polski