Samorządy złożyły wnioski na 11,3 mld zł pożyczek na obronność i odporność

Z danych Banku Gospodarstwa Krajowego wynika, że w ramach pierwszego naboru z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności samorządy zgłosiły zapotrzebowanie na kwotę 11,3 mld zł– dwukrotnie przewyższającą pierwotnie dostępną pulę 5,6 mld zł. Przedsięwzięcia obejmują nie tylko budowę schronów czy wzmacnianie cyberbezpieczeństwa, ale przede wszystkim inwestycje infrastrukturalne o podwójnym zastosowaniu.

Analiza składanych wniosków pokazuje szeroki wachlarz przedsięwzięć, które lokalne władze planują zrealizować ze środków pożyczkowych. Większość projektów wpisuje się w koncepcję tzw. technologii i infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use), służącej mieszkańcom na co dzień, a siłom zbrojnym lub służbom ratunkowym w sytuacjach kryzysowych.

Kluczowe obszary wsparcia obejmują:

• Mobilność wojskową i infrastrukturę transportową: Przebudowa oraz wzmacnianie nośności dróg, mostów, wiaduktów i tuneli, aby umożliwić przejazd ciężkiego sprzętu wojskowego i logistycznego.
• Obiekty zbiorowej ochrony: Budowa i modernizacja schronów, ukryć dla ludności cywilnej oraz adaptacja podziemnej infrastruktury miejskiej (np. parkingów czy przejść podziemnych) na cele ochronne.
• Ochronę infrastruktury krytycznej: Zabezpieczenie ujęć wody, lokalnych ciepłowni, węzłów energetycznych i systemów łączności przed atakami fizycznymi oraz dywersją.
• Cyberbezpieczeństwo i systemy ostrzegania: Rozbudowa miejskich centrów zarządzania kryzysowego, wdrażanie zaawansowanych systemów powiadamiania mieszkańców oraz zabezpieczenie miejskich sieci teleinformatycznych przed cyberatakami.

Przyczyną tak ogromnego zainteresowania ze strony samorządów są wyjątkowo preferencyjne warunki finansowe przygotowane przez BGK w oparciu o środki Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Mechanizm pożyczkowy został skonstruowany na następujących zasadach:

• Zerowe oprocentowanie: Dla jednostek samorządu terytorialnego oprocentowanie pożyczki wynosi 0%, co w warunkach wciąż wysokich stóp procentowych stanowi ogromną oszczędność budżetową.
• Długi okres spłaty: Okres kredytowania sięga do 20 lat, z możliwością rocznej karencji w spłacie kapitału po zakończeniu inwestycji.
• Koszty kwalifikowalne: Pożyczką można sfinansować do 100% kosztów kwalifikowanych netto, w tym koszty przygotowania dokumentacji technicznej, nadzoru inwestorskiego oraz samych robót budowlanych. Tutaj jest przestrzeń do finansowania kosztów niekwalifikowalnych i VAT.
• Mechanizm umorzeniowy: Samorządy o niższych dochodach (ujęte w specjalnym wykazie opartym o wskaźniki dochodowości JST) mogą uzyskać umorzenie do 20% wartości pożyczki. W przypadku kluczowych inwestycji drogowych realizowanych na obszarach przygranicznych w ramach programu Tarcza Wschód, poziom umorzenia może sięgnąć nawet 40%.

Tak duża alokacja wnioskowana przez samorządy– przekraczająca 11,3 mld zł przy łącznej puli dla całego sektora komunalnego wyznaczonej na poziomie 11,2 mld zł stawia przed BGK konieczność sprawnej oceny formalnej i merytorycznej złożonych dokumentów. Dodatkowym wyzwaniem jest reżim czasowy narzucony przez zasady wydatkowania środków unijnych z KPO. Samorządy, które otrzymają pozytywną decyzję kredytową, będą musiały sprawnie przeprowadzić procedury przetargowe i rozliczyć prace w rygorystycznych harmonogramach. 

Mimo dużego zaangażowania finansowego BGK cały czas istnieje przestrzeń i możliwość na finansowanie inwestycji przez pozostałe banki, czy to ze względu na finansowanie kosztów niekwalifikowalnych i VAT, jak i bardzo rygorystyczne terminy realizacji ( nie wszyscy skorzystają ze środków ze względu na narzucone terminy realizacji).

Autor: Joanna Kotowicz, Menedżer ds. wsparcia sprzedaży produktów ESG PKO, Bank Polski